เหนื่อย ภาษาญี่ปุ่น พูดว่าอะไร? รวมคำศัพท์ 疲れた・眠い・だるい・お疲れ様 พร้อมคำอ่านไทย

ตารางรวมคำศัพท์ “เหนื่อย・ง่วง” ภาษาญี่ปุ่น พร้อมโรมาจิและคำอ่านไทย

ก่อนจะลงรายละเอียด ขอวางภาพรวมทั้งหมดไว้ตรงนี้ก่อนครับ ตารางนี้คือหัวใจของบทความ แนะนำให้บุ๊กมาร์กไว้แล้วกลับมาดูซ้ำได้เลย

1. 疲れた (tsukareta) คำว่า “เหนื่อย” ที่ต้องรู้เป็นคำแรก

疲れた（อ่านว่า tsukareta / ทสึคาเระตะ）แปลว่า “เหนื่อยแล้ว” “ล้าแล้ว” เป็นรูปอดีตของกริยา 疲れる（tsukareru / ทสึคาเระรุ）ครับ

จุดที่คนไทยมักงงคือ ทำไมต้องเป็นรูปอดีต? เหตุผลคือในภาษาญี่ปุ่น ความเหนื่อยถูกมองว่าเป็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแล้ว ไม่ใช่สภาพที่กำลังดำเนินอยู่ พอทำงานเสร็จแล้วรู้สึกล้า ก็คือ “ความล้ามันมาถึงแล้ว” จึงพูดว่า 疲れた ครับ

ตัวอย่างประโยค 疲れた

【เหนื่อยกาย】
・今日はたくさん歩いたので疲れた。
（kyō wa takusan aruita node tsukareta / วันนี้เดินเยอะเลยเหนื่อย）

【เหนื่อยใจ】
・人間関係に疲れました。
（ningen kankei ni tsukaremashita / เหนื่อยกับเรื่องความสัมพันธ์กับคนอื่นครับ）

【รูปคำนาม 疲れ】
・週末寝ても疲れが取れない。
（shūmatsu netemo tsukare ga torenai / นอนทั้งวันหยุดแล้วก็ยังหายเหนื่อยไม่ลง）

เรื่องน่าสนใจ: สมัยโบราณ 疲れる แปลว่า “หิว” ด้วย

ในพจนานุกรม 精選版日本国語大辞典 มีการบันทึกความหมายเก่าของ 疲れる ไว้ว่า นอกจาก “อ่อนแรง ล้า” แล้ว ยังหมายถึง “หิวโหย (飢える)” ได้ด้วยครับ

ตัวอย่างที่ยกมาคือประโยคจาก 日本書紀 (นิฮงโชคิ ปี ค.ศ. 720) ที่ว่า「峯に逮いて飢(ツカレ)たまふ」คือ “พอขึ้นถึงยอดเขาก็ทรงหิวโหย” โดยใช้ตัวอักษร 飢 (หิว) แต่ให้อ่านว่า ツカレ ครับ

2. 眠い (nemui) คำว่า “ง่วง” ภาษาญี่ปุ่น

眠い（อ่านว่า nemui / เนมุอิ）เป็นคำคุณศัพท์ แปลว่า “ง่วง” ครับ พจนานุกรม デジタル大辞泉 อธิบายว่าคือสภาพที่ “เกิดอาการง่วง รู้สึกเหมือนกำลังจะหลับ”

ต่างจาก 疲れた ตรงที่ 眠い ไม่ได้เกี่ยวกับว่าคุณใช้แรงไปเท่าไหร่เลยครับ นั่งเฉย ๆ ทั้งวันก็ 眠い ได้ ในทางกลับกัน วิ่งมาราธอนเสร็จใหม่ ๆ อาจจะ 疲れた สุด ๆ แต่ไม่ 眠い ก็ได้เหมือนกัน

ตัวอย่างประโยค 眠い

・眠い目をこすりながら勉強した。
（nemui me o kosurinagara benkyō shita / ขยี้ตาที่ง่วงไปเรียนไป）

・昨日は寝不足だったので、今日は一日中眠いです。
（kinō wa nebusoku datta node, kyō wa ichinichijū nemui desu / เมื่อวานนอนไม่พอ วันนี้เลยง่วงทั้งวันครับ）

・コーヒーを飲んでも眠くなる。
（kōhī o nondemo nemuku naru / กินกาแฟแล้วก็ยังง่วงอยู่ดี）

อีกคำที่ควรจำคู่กันคือ 寝不足（nebusoku / เนบุโซคุ） ที่แปลว่า “นอนไม่พอ” ครับ ความต่างคือ 眠い บอกความรู้สึก ส่วน 寝不足 บอกสาเหตุ เวลาอธิบายให้คนอื่นฟัง ใช้คู่กันจะเป็นธรรมชาติมากครับ

3. だるい (darui) ความรู้สึก “ตัวหนัก ไม่มีแรง”

คำนี้ภาษาไทยหาคำแปลตรง ๆ ยากที่สุดครับ だるい（อ่านว่า darui / ดารุอิ）คือความรู้สึกที่ “จะขยับตัวก็รู้สึกหนักหน่วง ขี้เกียจขยับ”

デジタル大辞泉 นิยามว่า “รู้สึกลำบากที่จะขยับร่างกาย เพราะความเหนื่อยหรือความเจ็บป่วย” ครับ จุดสำคัญอยู่ที่คำว่า ความเจ็บป่วย นี่แหละ

ที่มาของ だるい: เดิมทีคือ たるい

พจนานุกรม 精選版日本国語大辞典 มีหัวข้อ 語誌 (ประวัติคำ) ระบุว่า เดิมทีคำนี้น่าจะเป็นรูปเสียงใส 「たるし（tarushi）」 ครับ

เหตุผลที่นักภาษาศาสตร์เชื่อแบบนั้นมีสองข้อ คือ (1) ในภาษาถิ่นทั่วญี่ปุ่นยังพบรูป「たるい」กระจายอยู่กว้างมาก และ (2) มีคำกริยา「たる」ที่แปลว่า “เหนื่อย” อยู่จริง

ตัวอย่างประโยค だるい

・熱があって体がだるいです。
（netsu ga atte karada ga darui desu / มีไข้แล้วตัวหนักไปหมดเลยครับ）

・風邪の引き始めは、まず体がだるくなる。
（kaze no hikihajime wa, mazu karada ga daruku naru / ตอนเริ่มเป็นหวัด อย่างแรกคือตัวจะเริ่มหนัก）

・（คำแสลงวัยรุ่น）雨だから出かけるのだるい。
（ame dakara dekakeru no darui / ฝนตก ออกไปข้างนอกขี้เกียจว่ะ）

4. お疲れ様 คำที่หน้าตาเหมือน “เหนื่อย” แต่เป็นคำทักทาย

お疲れ様（otsukaresama / โอทสึคาเระซามะ） มาจาก 疲れ (ความเหนื่อย) + คำสุภาพ お…様 ก็จริง แต่ในทางปฏิบัติมันไม่ใช่การบอกว่า “คุณเหนื่อย” นะครับ

デジタル大辞泉 อธิบายไว้ตรงมากว่า เป็น “คำที่ใช้เพื่อแสดงความรู้สึกให้กำลังใจ / ขอบคุณต่อความเหน็ดเหนื่อยของอีกฝ่าย และยังใช้เป็นคำทักทายกับคนที่กลับก่อนในที่ทำงานด้วย”

พูดง่าย ๆ คือมันทำหน้าที่เหมือน “สวัสดีครับ” “ขอบคุณครับ” “เก่งมากครับ” รวมกันอยู่ในคำเดียวครับ

です กับ でした ใช้ต่างกันยังไง

สองรูปนี้ใช้ผิดกันบ่อยมากครับ แยกง่าย ๆ ด้วยคำถามเดียวคือ “งานจบหรือยัง?”

ระวัง! ご苦労様 ห้ามพูดกับหัวหน้า

อีกคำที่หน้าตาคล้ายกันคือ ご苦労様（gokurōsama / โกะคุโรซามะ） ครับ ความหมายพื้นฐานก็คือการขอบคุณความลำบากของอีกฝ่ายเหมือนกัน แต่ทิศทางของคำต่างกันโดยสิ้นเชิง

พจนานุกรมระบุความต่างไว้ชัดเจนว่า ご苦労様 ใช้จากคนที่อยู่สูงกว่าพูดกับคนที่อยู่ต่ำกว่า ส่วน お疲れ様 ใช้กับเพื่อนร่วมงานและผู้ที่อยู่สูงกว่าได้

ตัวอย่างการใช้ในที่ทำงานจริง

【เดินสวนกันในออฟฟิศ】
A：お疲れ様です。（otsukaresama desu）
B：お疲れ様です。（otsukaresama desu）
※จบแค่นี้ ไม่ต้องต่ออะไรอีกครับ

【ตอนกลับบ้าน】
・お先に失礼します。（osaki ni shitsurei shimasu / ขอตัวกลับก่อนนะครับ）
・お疲れ様でした。（otsukaresama deshita / ตอบกลับจากคนที่ยังอยู่）

【ขึ้นต้นอีเมลภายในบริษัท】
・お疲れ様です。営業部の田中です。
（otsukaresama desu. eigyōbu no Tanaka desu / สวัสดีครับ ทานากะจากฝ่ายขายครับ）

5. คำอื่น ๆ ในตระกูล “เหนื่อย” ที่เจอบ่อย

くたびれる (kutabireru) เหนื่อยจนหมดสภาพ และของก็ “เก่าโทรม” ได้

デジタル大辞泉 นิยามว่า “ใช้ร่างกายหรือสมองเป็นเวลานาน จนเหนื่อยและหมดพลัง” ครับ ความรู้สึกจะหนักกว่า 疲れた นิดหนึ่ง และให้ภาพของ “ความล้าที่สะสมมานาน”

จุดที่สนุกคือ คำนี้ใช้กับสิ่งของได้ด้วยครับ เช่น くたびれた背広（kutabireta sebiro）แปลว่า “สูทที่ใส่มานานจนเก่าโทรม” หรือ 人生にくたびれた顔 แปลว่า “หน้าตาที่โทรมไปกับชีวิต” ซึ่งเห็นภาพมาก

しんどい (shindoi) เหนื่อยแบบทรมาน ภาษาพูดของคันไซ

デジタル大辞泉 ให้สองความหมายคือ (1) “รู้สึกเหนื่อยอย่างหนัก ทรมาน” และ (2) “ยุ่งยาก เหนื่อยแรง” ครับ ส่วน 精選版日本国語大辞典 บอกว่ามาจากคำ「しんど」ที่แปลงเป็นคำคุณศัพท์

คำนี้เดิมเป็นภาษาถิ่นแถบคันไซ (โอซาก้า เกียวโต) แต่ปัจจุบันคนทั้งญี่ปุ่นใช้กันหมดแล้วครับ จุดเด่นคือใช้กับสถานการณ์ได้ด้วย ไม่ใช่แค่ร่างกาย เช่น 近所づきあいもしんどい (การคบหากับเพื่อนบ้านก็เหนื่อยเหมือนกัน)

へとへと (hetoheto) / ぐったり (guttari) คำเลียนเสียงแสดงความหมดแรง

ทั้งสองคำนี้เป็น 擬態語 (คำเลียนอาการ) ครับ ญี่ปุ่นมีคำแบบนี้เยอะมาก และคนญี่ปุ่นใช้บ่อยกว่าที่ตำราเรียนบอกไว้เยอะเลย

เลือกคำไหนดี? ดูจากสถานการณ์จริง

ทฤษฎีครบแล้ว ทีนี้มาลองจับคู่กับสถานการณ์จริงที่คุณจะเจอกันครับ

สามข้อผิดพลาดที่คนไทยเจอบ่อย

1. ใช้ 疲れた ทั้งที่ควรพูด お疲れ様です

ตอนเจอหน้าเพื่อนร่วมงาน ถ้าคุณพูดว่า 疲れた ขึ้นมาลอย ๆ มันจะกลายเป็น “ฉันเหนื่อย” ซึ่งฟังเหมือนบ่นครับ สิ่งที่คนญี่ปุ่นคาดหวังในจังหวะนั้นคือคำทักทาย お疲れ様です ที่มองไปที่อีกฝ่าย ไม่ใช่ตัวเราครับ

2. พูด だるい ในที่ทำงานโดยไม่ระบุสาเหตุ

だるい เดี่ยว ๆ ในบริบทออฟฟิศ คนฟังอาจตีความว่าคุณ “ขี้เกียจ” ไม่ใช่ “ไม่สบาย” ครับ ให้เติมสาเหตุเข้าไปเสมอ เช่น 熱っぽくて（รู้สึกมีไข้）หรือ 風邪気味で（รู้สึกจะเป็นหวัด）แล้วค่อยตามด้วย だるい นะครับ

3. พูด ご苦労様です กับหัวหน้า

ข้อนี้อันตรายที่สุดครับ อย่างที่อธิบายไปแล้วว่าคำนี้ไหลจากบนลงล่าง ถ้าลังเลเมื่อไหร่ ให้ใช้ お疲れ様です ไว้ก่อนเสมอ ปลอดภัย 100% ครับ

สรุป: คำว่า “เหนื่อย” ในภาษาญี่ปุ่น

สรุปทุกอย่างในบทความนี้ไว้ในกล่องเดียวครับ